KİTAP
İnşaat Hukuku Kitabı

KORONAVİRÜSÜN İNŞAAT SÖZLEŞMELERİNE VE DOLAYISIYLA YÜKLENİCİNİN SORUMLULUKLARINA ETKİSİ

~ 22.03.2020 ~

Av. İlker Hasan Duman

 

Çin’de görülen ve tüm dünyaya yayılan koronavirüs, ülkemize de sıçramış, ilk vak’a 11 Mart tarihinde tespit edilmiştir. Bugün itibarıyla vak’a sayısı..., can kaybı ise … olmuştur. Virüs önlemleri kapsamında tiyatro, sinema ve düğün salonu, kahvehane, kafeterya, kıraathane, kır bahçesi, nargile salonu, çay bahçesi, kuaförler, güzellik salonları, lokantalar, lunapark ve spor merkezi, pazar, çarşı ve mağazalar  vb. yurttaşların bir arada bulunduğu birçok mekan faaliyetlerini durdurdu; karara uymayan mekanlar kapatıldı. Yaşı 65’in üstünde olan insanların sokağa çıkması sınırlandırıldı. Risk grubunda bulunan birçok çalışan ücretli veya ücretsiz izne çıkarıldı. Acil olmayan davaların duruşmaları ertelendi. Nafaka icraları dışında icra işlemleri başlatılamadı/devam ettirilemedi. Camiler kapatıldı. Siyasi partiler grup toplantılarını ve etkinliklerini erteledi. Bu durum dövizi daha değerli hale getirdi. Ekonomik, sosyal ve kültürel yaşam felç oldu. Normal yaşama kaç ay sonra geçileceği konusu tartışmalıdır. Sorunun tıbbi yanının nasıl çözümleneceği konusunda ortaya atılan görüşlerde birlik yoktur.

 İşte bu ortamdan inşaat dünyası nasıl etkilenecektir?

 Yüklenici, kusuru olmaksızın, çalışamamaktan dolayı, edimlerini yerine getirmede gecikirse bundan sorumlu olacak mıdır?

 Arsa sahipleri bunu fırsat bilerek sözleşmeyi bozmaya ve sözleşmede yazılı olan yaptırımları istemeye yönelecekler midir?

  Yükleniciden daire alan kişiler, sözleşmelerindeki gecikmeye ilişkin yaptırımları uygulamaya koyacaklar mıdır?

 Yüklenici finans ihtiyacını bankadan aldığı krediyle karşılıyorsa, koronavirisün etkisinin kalktığı tarihe kadar ödenmesi gereken kredi taksitlerini ödeyemezse, Banka anlayış göstermeyecek midir?

 Onlarca sorun vardır.

 Bunlardan sadece birini ele almak istiyorum: Koronavirüs nedeniyle çalışmalarını ve edimlerini aksatmak zorunda kalan yüklenici, edimler arası denge bu nedenle bozulduğunda, mahkemeye  başvurarak, bu dengenin yeniden kurulmasını isteyebilir mi?

 Açıklamaya geçmeden önce, “dünya çapında felaket” kabul edilen koronavirüsün, karşılıklı olan/olmayan tüm dengeleri bozduğu bir gerçek olduğunu belirtmeliyim.

 Koronavirüsün öldürücü/bozucu/dağıtıcı/durdurucu/batırıcı/söndürücü/kapatıcı, etkisinden önce yüklenici direnime düşmüşse veya inşaata devam edemeyeceğini bildirmişse, TBK. md. 480/II’den yararlanamayacaktır.

 Yüklenici, koronavirüsün öldürücü/bozucu/dağıtıcı/durdurucu/batırıcı/söndürücü/kapatıcı etkisinden önce direnime düşmemişse veya inşaata devam edemeyeceğini bildirmemişse, TBK. md. 480/II’den yararlanabilir.

 Yüklenicinin bu maddeden yararlanabilmek için aşağıdaki koşulların gerçekleşmesi gerekir:

 Başlangıçta öngörülemeyen veya öngörülebilip de taraflarca göz önünde tutulmayan durumlar bulunmalıdır. Koronavirüsün bu nitelikte bir durum olduğunda tereddüt etmemek lazım.

 Söz konusu durum taraflarca belirlenen götürü bedel ile eserin yapılmasına engel olmalı veya son derece güçleştirmelidir. Koronavirüsün inşaat sözleşmesine bu etkileri yaptığı muhakkaktır. Yargıç, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, valilik ve belediyeden Koronavirüsün “inşai faaliyete engel olup olmadığını, engel olmuş ise kaç ay engel olduğunu soracak, icabında bilirkişiden görüş alacaktır.

 Yüklenici, yukarıdaki koşulların gerçekleştiğini düşünerek, yargıçtan sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteyecektir. Bu uyarlama, süre verme (teslim süresini uzatma) biçiminde olabileceği gibi, arsa sahibinden olan alacağını arttırma veya sözleşmede yazılı olan bazı yükümlülüklerinden kurtarma biçiminde de olabilir.

 Uyarlama mümkün olmadığı veya karşı taraftan beklenemediği takdirde, yüklenici sözleşmeden dönme hakkına hakkını kullanabilir. Yüklenici bunu istemezse, yargıç, sözleşmenin geriye etkili olarak bozulmasına kendiliğinden karar vermeyecektir.

 Yüklenici, dürüstlük kurallarının gerektirdiği durumlarda, sözleşmeden dönme yerine, sözleşmenin ileriye etkili olarak bozulmasını isteyebilir. Yargıcın buna karar verirken (somut olayın özelliğini) ve (TMK. md. 2’in gereklerini) gözeteceği muhakkaktır. (TBK. md. 480/II). (Geniş bilgi için Bkz. İlker Hasan Duman, İnşaat Hukuku, 9. Baskı, Ankara 2018, Seçkin Yayınları, sf. 1067 vd.).

 

 

Koronavirüs, sadece ulusal değil, evrensel bir felakettir. Toplumun tüm kesimleri bundan etkilenirken, inşaat sektörünün ve yükleniciler topluluğunun bundan etkilenmemesi düşünülemez. İlgili tarafların “toplumsal uzlaşma ve birbirini anlama” temelinde bu etkilenmenin olumsuz sonuçlarını birlikte ortadan kaldırmaları gerekir. Bunu başaramazlarsa, yüklenicinin yapacağı başvuru üzerine, yargıç bozulan edimler arsı dengenin yeniden kurulması, örneğin tamamlama ve teslim süresinin uzatılması, yükümlülüklerinin azaltılması, alacaklarının arttırılması veya somut olayın gerektirdiği başka çözümler ile edimleri yeni bir dengeye oturtabilir; Yasa koyucu, bu konuda yargıcı sınırlamamıştır. Yasa koyucunun sınırladığı tek durum vardır: Yüklenici uyarlama veya ileriye etkili bozma istemişse, yargıç sözleşmenin geriye etkili olarak bozulmasına karar vermeyecektir.

 

 

Hits: 1671

İNŞAAT SORUNLAR

KORONAVİRÜSÜN İNŞAAT SÖZLEŞMELERİNE VE DOLAYISIYLA YÜKLENİCİNİN SORUMLULUKLARINA ETKİSİ
Av. İlker Hasan Duman   Çin’de görülen ve tüm dünyaya yayılan koronavirüs, ülkemize de sıçramış, ilk vak’a 11 Mart tarihinde tespit ...
ESER SÖZLEŞMESİNDE ZAMANAŞIMI, DURMASI, KESİLMESİ
Borcun zamanaşımına uğramasıyla, borç ( alacak ) sona ermez, sadece alacaklının dava yoluyla alacağını elde etme olanağı, "alacağın dava edilebilme niteliği" ortadan kalkar. ...
HAKSIZ ZENGİNLEŞMEDE İADENİN KAPSAMI
A-) ÖRNEK OLAY   Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalılardan Mehmet'in, diğer davalı Şenol'dan gayrimenkul satış vaadi sözleşmesiyle satınaldığı, ...
İNTİFA HAKKININ DEĞERİ NASIL SAPTANIR
İNTİFA HAKKI ORANLARI (İNTİFA HAKKI İLE YÜKÜMLÜ MAL ÜZERİNDE İNTİFA VE KURU MÜLKİYETE DÜŞEN TUTARLAR) NASIL HESAPLANIR (VERGİ USUL KANUNU MD. 296)   ...
ARSA PAYI KARŞILIĞI İNŞAAT SÖZLEŞMESİ ANİ EDİMLİ SÖZLEŞMEDİR
 Eser sözleşmesi[1]. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde, edimin yerine getirilmesiyle borcun sona ermesi aynı anda gerçekleşir; alacaklı da, bu anda, ifaya ...
ARSA PAYI KARŞILIĞI İNŞAAT SÖZLEŞMESİ ÇİFT TİPLİ KARMA SÖZLEŞMEDİR
 Arsa payı devri karşılığı inşaat yapım sözleşmeleri, karşılıklı edimleri içeren, iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerdir. Sözleşmenin ...
İNŞAAT İŞLERİNDE İŞÇİ KAZANÇLARI
ÖZEL İNŞAAT İŞLERİNDE İŞÇİLER İÇİN BİLDİRİLMESİ GEREKEN PRİME ESAS KAZANÇ TUTARININ KURUMCA TESPİTİ   Mevzuat   MEVZUATIN İÇİNDE ...
KESİN HESAP-KESİN HAKEDİŞİN DÜZENLENMESİ
 Yapım işleri genel şartnamesi, kesin hak ediş ve kesin hakdeşi sözleşme tiplerine göre ayrı ayrı düzenlemiştir:   1.      Birim Fiyat ...
HAFRİYAT ESNASINDA KOMŞU PARSELLERDEKİ BİNALARA ZARAR VERİLMEMESİ İÇİN YAPILMASI GEREKENLER
 Bitişik parsel özel mülk ise, konuyu ikiye ayırmalıyız. İnşaat bitişik mi yapılacak ayrık mı?   Hafriyat yapılacak parsele komşu olan parsellerdeki binaların ...
İMAR PLANININ YÜRÜRLÜĞÜNÜN YARGI KARARIYLA DURDURULMASININ İNŞAATLARA VE RUHSATLARAA EETKİSİ
 Bir örnekle açıklayalım: Ahmet Seliçi’nin (…) tapu bilgilerinde kayıtlı olan parsel imar planında anaokulu alanında kalmaktadır. Bu alan 1/1000 ve 1/5000 ...
BİR İNŞAAT NASIL VE NİÇİN MÜHÜRLENİR? MÜHÜRLEME İŞLEMİNİN YARGISAL DENETİMİ
 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Ruhsatsız veya Ruhsat ve Eklerine Aykırı Olarak Başlanan Yapılar başlıklı 32.maddesinde ise: "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat ...
İNŞAAT YASAĞI BULUNAN ARSALAR
 Birinci derece doğal sit alanında ve 100 metrelik sahil şeridi içerisinde yeni inşaat yapılması ilgili mevzuat ile yasaklanmıştır. Bu gibi alanlarda bölgenin özelliği ...
BİR SÖZLEŞME, ONDAN DÖNÜLMEKLE, HİÇ YAPILMAMIŞ DURUMA GELİR Mİ?
Özet: Alacaklı tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde borçlu direnimi nedeniyle sözleşmeden döndüğünde, sözleşme hiç kurulmamış ...
ATAŞMAN DEFTERİ
İnşaat esnasında esas projede olmayan işlerden, toprak altında kalma veya sökülüp atılma gibi ileride görünmeyecek biçimde kapanacak inşa kısımlarının ...
ARSA SAHİBİNİN KAÇAK YAPIYA ONAY VERMESİ GEÇERLİ DEĞİL
Dava, davacı arsa sahibi tarafından, Beykoz Kanlıca Mahallesi 529 ada 380 parsel üzerinde inşası kararlaştırılan yapının ruhsatsız ve kaçak olup imara aykırı bulunması ...
KABA İNŞAAT NEDİR
Kaba inşaatı şöyle tanımlamalıyız: Kaba inşaat: Kum, çakıl, çimento, kireç, demir, tuğla, kalıp, kalıp bağlantı elemanları kullanılarak yapının taşıyıcı ...
ARSA PAYI KARŞILIĞI İNŞAAT SÖZLEŞMESİNDE TEMLİK
Arsa payı devri karşılığı inşaat yapım sözleşmeleri, karşılıklı edimleri içeren, iki tarafa borç yükleyen ...
BAĞLAYICI OLMAYAN SÖZLEŞMENİN BAĞLAYICI DURUMA GELMESİ
Bir eser sözleşmesinin yalnızca onu imzalayan sözleşmecileri bağlayacağı incelenirken, “bağlama” üzerinde durmalıyız. Bir eser sözleşmesinin geçerli ...
PROJE, FSEK'NA TABİ BİR ESER MİDİR YOKSA İNŞAAT HUKUKU KAPSAMINDA BİR ESER MİDİR?
Mimarın ön proje, kesin proje, uygulama ve detay projeleri, gider tahmini, ihale dosyasının hazırlanmasına ilişkin hizmetleri, yapının mesleki denetim hizmetleri, teknik uygulama ...
İNŞAAT RUHSATLARI AÇISINDAN KAZANILMIŞ HAK DURUMU
İNŞAAT RUHSATLARININ HUKUKİ NİTELİĞİ Sözlükte izin, kolaylık, genişlik anlamına gelen ruhsat, (ruhsatname, ruhsatiye) imar mevzuatı açısından, yapılması kanunen izin ...
İNŞAAT SÖZLEŞMESİNDE ALACAĞIN TEMLİKİ
Borçlar Kanunu'nun 162 ve devamı maddeleri uyarınca, bu kişisel hakkını arsa sahibinin rıza ve onayını almaya gerek olmaksızın yazılı olmak koşuluyla üçüncü ...
YÜKLENİCİYE İŞTEN EL ÇEKTİRME
İşten elçektirme bir ihtiyati tedbir olup, inşaata devam etmesi durumunda giderilmesi güç veya olanaksız zararların doğması ve inşaatın fiili durumunun ...
Yüklenici, Denenmemiş, Rizikolu Bir Sistemi Uygulamamalıdır
Yüklenici, eser meydana getirme borcunu yerine getirirken, işin görüldüğü zamanda bilinen teknik kurallara (örneğin bir inşaat eserinin temelinin atılmasına, ...
ANAYAPININ DEPREM, YANGIN, SEL, ÇÖKÜNTÜ VE BENZERİ NEDENLERLE HARAP OLMASI
Anayapının tümü veya bağımsız bölümlerden biri veya birkaçının deprem, yangın, sel, çöküntü, bombalama ve benzeri nedenlerle harap olması ...
ARSA PAYI KARŞILIĞINDA KAT YAPIM SÖZLEŞMESİNDEN DÖNE YA DA BU SÖZLEŞMENİN BOZULMASI
ARSA PAYI KARŞILIĞINDA KAT YAPIM SÖZLEŞMESİNDEN DÖNE YA DA BU SÖZLEŞMENİN BOZULMASI   Arsa payı karşılığı kat yapımı sözleşmesinden arsa malikinin ...
ASIL SÖZLEŞMEYİ BOZMANIN TEMLİK EDİLENE ETKİSİ
ASIL SÖZLEŞMEYİ BOZMANIN TEMLİK EDİLENE ETKİSİ I. Genel Olarak Kural olarak, devralan temel borç ilişkisinin geçersizliğini dava edemez Temlikin konusu yalnız ...
ARSA SAHİBİNDEN VEYA YÜKLENİCİDEN PAY SATIN ALAN ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ
ARSA SAHİBİNDEN VEYA YÜKLENİCİDEN PAY SATIN ALAN ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ Kat karşılığı inşaat sözleşmeleri ...
YÜKLENİCİNİN ARSA PAYI İSTEMİ
YÜKLENİCİNİN PAY DEVRİ İSTEMİ Arsa payı karşılığı bağımsız bölüm yapım sözleşmesinde, iş sahibi, kat irtifakı kurulmuş olan arsasından ileride bağımsız ...
İmar Yasasının İnşaat Hukukundaki Önemi
İmar Yasası, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre koşullarına uygun oluşmasını ve gelişmesini sağlamak amacıyla düzenlenmiştir. ...
Kamu Yapım İşlerinde İlişiksizlik Belgesi Prosedürü
 Hakedişler Ödenirken, Sosyal Güvenlik Kurumu Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması koşulları ...
Kamu İhalelerinin Yönetsel ve Yargısal Denetimi
Kamu İhale Kurumu, Şikâyetlerin İncelenmesi ve Anlaşmazlıkların Çözümü: İhalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre ...
İNŞAATIN İMAR DURUMUNA UYMASI
İmar durumuna uygunluk, eserin kentin dokusuna uyumunu sağlar. Bu nedenle, bir organ naklinde nakledilen organın vücudun dokusuna uyum sağlamaması durumunda vücudun bu organı kabul ...
Yapı İznini (İnşaat Ruhsatını) Alma Yükümlülüğü
Sözleşmede bir açıklık yoksa, inşaat yapılacak arsanın imar durumunun alınması, plan ve projelerin belediyeden onaylatılması ve yapı izninin alınması, mülkiyet hakkıyla ...
İmar Mevzuatı Karşısında Kazanılmış Hak
Yapı izninin alındığı tarihten başlayarak iki yıl içinde yapıya başlanılmamış ve başlama süresiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmemişse, yapı izni ...
İNŞAAT RUHSATI
          A. Yapım İşlerinin İzne Bağlanması Zorunluluğu İdare hukuku kurallarınca, yapı kavramı ile izin kavramı arasında sıkı bir ...